Waarschuwing 9
Roken kan leiden tot een langzame, pijnlijke dood
Rokers die nog niet aan stoppen toe zijn, zeggen wel eens: ‘Ach, wat maakt het uit, je moet toch ergens aan dood, dan leef ik toch gewoon wat korter!’ De meeste aandoeningen die door roken worden veroorzaakt, hebben echter niet een plotselinge, snelle dood tot gevolg. Ziektes die door roken worden veroorzaakt, hebben allerlei gevolgen op lichamelijk, geestelijk en sociaal vlak. Bij deze waarschuwing daarom uitgebreide informatie over verschillende aandoeningen die het gevolg zijn van roken en de consequenties ervan voor het dagelijks leven.
Ook andere vormen van kanker
Roken veroorzaakt niet alleen longkanker, maar bijvoorbeeld ook nier- en blaaskanker, maagkanker, baarmoederhalskanker en kankers van de mond, keel en slokdarm. De kans op het overleven van kanker wordt sterk bepaald door het tijdstip waarop het wordt ontdekt. Hoe later de kanker wordt ontdekt, hoe kleiner de kans op genezing. Over het algemeen geldt dat de onderzoeken om erachter te komen hoe ver de kanker al is gevorderd en de behandelingsmethoden erg ingrijpend zijn voor mensen die ze moeten ondergaan. Daar komt bij dat niet alle vormen van kanker echt te genezen zijn. In die gevallen is een behandeling vooral gericht op het remmen van de wildgroei, door bijvoorbeeld bestraling of chemotherapie. Zowel bestraling als chemotherapie geven veel bijwerkingen. Mensen die deze behandelingen ondergaan voelen zich er vaak erg beroerd door.
Chronische bronchitis en emfyseem
Deze ziekten ontstaan sluipend. Elke roker hoest wel eens, maar op een gegeven moment hoest iemand dagelijks. Mensen noemen dat ook wel een rokershoestje. Soms komt er bij het hoesten slijm los. Op een gegeven moment worden mensen ook kortademig. Kortademigheid wijten aan het ouder worden, is niet reëel. Natuurlijk verouderen de longen in de loop van jaren, maar door roken verouderen longen veel sneller. Kortademigheid bij een stukje wandelen of een trap oplopen is in ieder geval niet normaal.
Wanneer de dokter chronische bronchitis heeft geconstateerd en de betreffende persoon rookt door, dan kan verlies van longweefsel optreden. De kortademigheid kan dan zo erg worden dat mensen extra zuurstof moeten gaan gebruiken via een slangetje in de neus. Lichamelijk en sociaal worden mensen ernstig beperkt in hun dagelijks leven.
‘Etalagebenen’
Ook deze aandoening wordt veroorzaakt door roken; 90% van de mensen met ‘etalagebenen’ rookt. De bloedvaten in de benen zijn verstopt en kunnen de spieren niet meer goed van zuurstof voorzien. Dit zorgt voor pijn tijdens het lopen, zodat iemand steeds weer even moet stilstaan om de pijn te laten zakken. Dit lijkt op de manier van lopen bij het etalages kijken. Artsen hebben in onderzoek ontdekt dat als de ‘etalagebenen’ zijn vastgesteld en deze mensen roken door, een derde van de groep binnen vijf jaar een hartaanval krijgt en een derde binnen vijf jaar een beroerte. De verslechtering van de vaten gaat immers verder zolang mensen blijven roken. Stoppen met roken echter zorgt voor een aanzienlijke verbetering. Mensen die stoppen kunnen soms al na vier weken zoveel wandelen als ze willen zonder pijn te voelen. Voordat ze stopten, kwamen ze bijvoorbeeld niet verder dan 200 meter. Als iemand met ‘etalagebenen’ moeten worden geopereerd, heeft hij of zij 50% meer kans op succes bij de operatie na stoppen met roken.
Beroerte of attaque
Er zijn twee vormen van een beroerte: het herseninfarct en de hersenbloeding. Bij het herseninfarct wordt een slagader in het hoofd door een bloedstolsel afgesloten. Bij een hersenbloeding barst een bloedvat in het hoofd. De aard en ernst van de gevolgen zijn afhankelijk van de plaats waar de beroerte in de hersenen is opgetreden en de hoeveelheid beschadigd weefsel. De lichamelijke en psychische gevolgen van een beroerte zijn vaak groot; voor de persoon zelf, maar ook voor zijn of haar directe omgeving. Een beroerte betekent vaak een verlamming van of het linker- of het rechterdeel van het lichaam. Meer dan 70% van de personen heeft in lichte of ernstige mate gevolgen op het terrein van denken, emoties/gedrag en taal. Voorbeelden zijn: trager denken, concentratieproblemen, snel lachen/huilen, gauw boos, niet begrijpen wat er wordt gezegd, niet goed de eigen gedachten kunnen overbrengen, woorden niet meer goed kunnen uitspreken.
WAO- en ziekteverzuimcijfers ten gevolge van deze aandoeningen. Aan roken toe te schrijven verzuimde werkdagen in 1999 (x 1000)
| Rookgerelateerde aandoening |
Frictieperiode van 1 jaar¹ |
| Kankers: |
| longkanker |
6,4 |
| overige kankers |
17,3 |
| Hart- en vaatziekten: |
| ischemische hartziekten |
330,8 |
| cerebrovasculaire aandoeningen |
84,9 |
| ziekten van de kleine slagaders en haarvaten |
78,8 |
| Ademhalingsziekten: |
| bronchitis en emfyseem |
181,2 |
¹ Frictieperiode: de periode tussen de aanvang van afwezigheid en de daadwerkelijke vervanging van de werknemer. De periode waarover productieverliezen worden berekend, is beperkt tot de frictieperiode.
Productieverlies door rookgerelateerd ziekteverzuim (miljoen NLG)
| Rookgerelateerde aandoening |
Frictieperiode van 1 jaar |
| Kankers: |
| longkanker |
4,6 |
| overige kankers |
12,3 |
| Hart- en vaatziekten: |
| ischemische hartziekten |
238,8 |
| cerebrovasculaire aandoeningen |
54,7 |
| ziekten van de kleine slagaders en haarvaten |
56,1 |
| Ademhalingsziekten: |
| bronchitis en emfyseem |
116,4 |
Aan roken toe te schrijven nieuwe uitkeringen en productieverlies door rookgerelateerde arbeidsongeschiktheid (miljoen NLG)
Rookgerelateerde aandoening |
WAO uitkeringen¹ |
WAZ uitkeringen² |
Productiviteitskosten HCA (WAO+WAZ)³ |
| Kankers: |
| longkanker |
390 |
49 |
297 |
| overige kankers |
103 |
14 |
86 |
| Hart- en vaatziekten: |
| ischemische hartziekten |
856 |
109 |
825 |
| cerebrovasculaire aandoeningen |
359 |
41 |
305 |
| ziekten van de kleine slagaders en haarvaten |
297 |
33 |
247 |
| Ademhalingsziekten: |
| bronchitis en emfyseem |
531 |
65 |
429 |
¹ WAO: Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering
² WAZ: Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen
³ HCA: Human Capital Approach: hierbij wordt het potentiële (in theorie maximale) productieverlies berekend door de verloren inkomsten vanaf het moment van arbeidsongeschiktheid of overlijden van een werknemer tot het verwachte moment van pensionering te sommeren.
Bron: Jacobs- van der Bruggen MAM, Welte RA, Koopmanschap MA, Jager JC. Aan roken toe te schrijven productiviteitskosten voor Nederlandse werkgevers in 1999. RIVM-rapport 403505008/2002 in opdracht van de ministeries van VWS en EZ in het kader van het project Doelmatigheid van interventies in zorg en preventie.